Ženska književnost i periodika: <em>Misao</em> (1919–1937) u kontekstu feminofilnih časopisa

Iz Uvoda u knjigu Ženska književnost i periodika

„U fokusu ovog istraživanja nalazi se ženska književnost / knji¬ževnost koju su pisale žene u Kraljevini SHS/Jugoslaviji. Tekstovi se intencionalno odvajaju od književnosti koju su pisali muškarci jer je cilj analize da se pokaže rodna uslovljenost književnog diskursa, tj. veza između specifičnosti vezanih za opštu i kulturnu istoriju žena i njihovog književnog stvaralaštva. U centralnom delu knjige analizira se ženska književnost u periodu između dva svetska rata (1919–1940), dok se u ostalim delovima dijahronijski po¬kazuju poetički kontinuiteti ženskog književnog stvaralaštva od kraja 19. veka. Stoga se istraživanje tiče nekoliko stilskih forma¬cija srpske/jugoslovenske književnosti: realizma, moderne i modernizma, a obuhvata period od poslednjih decenija 19. veka pa do kraja 30-ih godina 20. veka.

Dve pretpostavke su ključne za ovo istraživanje: 1) književnost koju pišu žene ima svoje specifičnosti i postoji istorijski kon¬tinuitet ženskog stvaralaštva, 2) časopisi su povlašćeni prostor ženskog stvaralaštva. U istraživanju se stoga oslanjam na zaključke feminističke kritike i posebno, ginokritike, i na (feminističke) studije periodike.

Zbog okolnosti koje karakterišu položaj žena tokom istorije, njihove drugosti u društvu i kulturi, te stalnih nastojanja da se politički, ekonomski, materijalni i pravni položaj žena unapredi, ženska književnost ima svoje osobenosti. Shodno tome u analizi polazim od pretpostavke da je žensko stvaralaštvo uslovljeno društveno-političkim okolnostima i istorijskim tokovima vezanim za istoriju žena determinisanu činjenicom da je žena na mestu drugog, podređenog člana u društvu, te da su žene u prošlosti većinu prava i sloboda morale da osvoje. Budući da tokom međuratnih godina prvi put u srpskoj/jugoslovenskoj javnosti postoji organizovani feministički pokret te da su njegove refleksije na društvo bile izražene, ideje o položaju žene, njenoj samostalnosti i pravu na rad, o ženskom obrazovanju i ulogama u društvu i porodici, o njenoj seksualnosti i telesnosti, uticale su i na književne tekstove. Autorke su često koristile književne tekstove kako bi progovorile o specifičnom ženskom iskustvu, ali i kao jednu od strategija osvajanja sloboda. Ženska književnost je čvrsto povezana sa načelnim feminističkim aktivnostima, odnosno feministički doprinosi u širem društvenom kontekstu podsticali su i književno stvaralaštvo, a moglo bi se reći i da je postojao i obrnut proces: žensko stvaralaštvo je doprinosilo boljoj artikulaciji i čvršćem osnaživanju feminističkih zahteva. Komparativno-analitičko ukrštanje feminističke štampe sa najistaknutijim časopisima epohe pokazuje da su autorke i u ženskim/feminističkim i u književnim časopisima koristile književnost kao jedan od oblika reprezentacije ženskog iskustva i kao sredstvo borbe u osvajanju sloboda i poboljšanju kvaliteta svakodnevnog života, te bolje prikazuje intelektualnu istoriju odabranog perioda.“